बुटाको फेंदमा बाबाको पूजा

चितवन — विक्रम बाबालाई चितवनका आदिवासी थारु समुदायले परापूर्वकालदेखि मान्दै आएका छन् । चैते दसैंको बेला औंसीदेखि पूर्णिमासम्म विक्रम बाबामा पूजा हुने गर्दछ । पूजा गर्नलाई कुनै मन्दिर छैन । बुटो अर्थात रुखको फेंदमा थान बनाएर विक्रम बाबाको पूजा हुँदै आएको छ। थारुहरुले मात्रै पूज्दै आएको विक्रम बाबालाई पछिल्ला वर्षहरुमा सबैले पुज्न थालेका छन् ।

ठगाइ महतो थारु समुदायका गुरौं हुन् । गुरौंहरुले नै विक्रम बाबामा पूजा गर्दै आएका छन् । विक्रम बाबालाई मान्नेहरुले रुखको भेदमा नै पूजा गर्दै आएको उनले बताए । चितवन जिल्ल सदरमुकाम भरतपुरदेखि लगभग २२ किलो मिटर पश्चिम चितवन राष्ट्रिय मुख्यालय कसराको आडमा विक्रम बाबाको थान छ । एउटा ठूलो रुखको फेँदमा थान भए पनि नजिक पुगेपछि वरपरका अन्य रुखको तल पनि पूजा हुने गर्दछ ।

‘हैन मन्दिर पनि बनाउन त खोजेका हुन् रे, त्यो बेला दिनभर मन्दिर बनाउने काम गर्‍यो । रातमा सवै भत्कँदो हरेछ । त्यही भएर मन्दिर नबनाउने यसरी बुटाको फेँदमा पूजा गर्ने चलन कायमै रहयो’ गुरौं ठगाइले भने । निकुञ्जको घना जंगलभित्र रहेका कारण त्यो क्षेत्रमा वन्यजन्तुको ओहर दोहर पनि चल्छ । निकुञ्ज कार्यालयले सुरक्षाको प्रबन्ध गरेको छ । तर होसियारीका साथ आवत जावत र पूजा गर्न निकुञ्जले अपिल गरेको छ ।

खास गरेर सन्तान होस भनेर भाकल गर्नेहरुले चैतको औसी सुरु भएपछि पूर्णिमासम्म पुजा गर्न आउने गुरौ ठगाइले बताए । रामनवमीको सप्तमी, अष्टमी र नवमीमा ठुलो भिडभाड हुने उनले बताए । पहिला थारु समुदाय मात्रै पूजा गर्न आउँथे । २५/३० वर्षयता हिन्दु धर्म मान्ने अन्य समुदायका व्यक्तिहरु पनि आउने गरेको उनले बताए । दुख परेमा पार लागोस भनेर र सन्तान नभएमा सन्तान होस भनेर भाकल गर्दै पूजा गर्न आउँछन् ।

भाकल भएपछि फेरि पूजा गर्न आउँछन् । परेवा उडाउने, बोका काट्ने गर्दछन् । परेवा र बोका बाहेक विक्रम बाबालाई हाँस कुखुराको बली नचल्ने गुरौं ठगाइले बताए ।

राप्ती पारी कसरामा विक्रम बाबाको पुजा हुँदै गर्दा राप्ती वारी जगतपुरमा मेला लाग्ने गर्दछ । कोरोना संक्रमणका कारण ७६ सालयता विक्रम बाबामा दुई पटक राम्रोसँग पुजा हुन सकेन । यो पटक १५ दिनमा कम्तिमा पाँच लाखजना पूजा गर्न आउने अनुमान छ ।

Source: E-Kantipur